ILMU ALAMIAH DASAR
(IAD)
KOPI
Olih
Ni Luh Putu
Ekayanti Savitri
NIM.1112051057
III B
JURUSAN
PENDIDIKAN BAHASA BALI
FAKULTAS BAHASA
DAN SENI
UNIVERSITAS
PENDIDIKAN GANESHA SINGARAJA
2012
PANGAKSAMA
Om
Swastiastu
Suksma kaaturang majeng ring
Ida Hyang Widhi Wasa, saantukan sangkaning pasuecan lan asung kerta wara
nugrahaIda lan utsaha sang sane nyurat, cakepan alit puniki prasida puput
kasurat ring temponyane. Kriya patra
sane mamurda “KOPI” dumogi ja mawiguna ring sajeroning kauripan iraga, utaminnyane
ring materi Ilmu Alamiah Dasar (IAD).
Sang sane maraga nyurat kriya
patra puniki ngaturang suksma majeng ring sapasira sane sampun ngewantu daweg
kakaryanin kriya patra puniki. Saantukan yening nenten wenten wantuan saking
para yowana miwah angga sekaa sinah kriya patra puniki nenten prasida jangkep.
Dumogi napi sane sampun
kakaryanin prasida ngicenin widya ring sajeroning kauripan soang-soang. Nenten
lali sang sane maraga nyurat kriya patra puniki nunas piteket lan pamatut
mangda kriya patra puniki prasida jangkep tur paripurna. Pamuputnyane, sang
sane nyurat kriya patra puniki banget ngelungsur gengrena sinampura menawi wenten
sane tan manut ring arsa ida dane soang-soang.
Om
Santih, Santih, Santih Om
Singaraja,
November 2012
Panyurat
ADIAYA I
PAMAHBAH
1.1
Purwaka
Ring aab modern utawi sane ketah kabaos jaman
globalisasi jakti nenten wenten jadma sane nenten uning indik kopi. Kopi inggih
punika silih sinunggil inum-inuman sane sampun kasub ring jagate, taler
makasamian jagat uning napi kopi punika. Ring aab sekadi mangkin kopi silih
sinunggil inum-inuman sane patut wenten ring soang-soang umah, jero utawi ring
griya, akeh jadma sane nadosang kopi anggen inuman ritatkala semeng.
Manut saking para sujana, kopi madue makudang-kudang
kawigunan majeng ring sang sane nginum, nanging ritatkala kainum nenten akeh.
Sadina-dina jadma ring jagate nginum kopi lebian tekening agelas. Kopi punika
kasub sareng kandungan kafein sane akeh.
Manut saking widya ilmiah, kopi punika wantah
inum-inuman sane wit saking proses pengolahan lan ekstraksi biji kopi punika.
Kruna kopi mawit saking basa Arab inggih punika qahwah sane maartos kekuatan,
riantukan sane dumunan kopi punika kaangen dados ajeng-ajengan lan inuman
sane madue energi sane makeh lan tinggi. Kruna qahwah punika raris mauwah dados kahveh sane mawit saking basa Turki, raris mauwah malih dados kruna
koffie sane mawit saking basa
Belanda. Usan punika kruna koffie
kaserap ring basa Indonesia dados kruna kopi
sane kaanggen ngantos mangkin.
Kopi rumasuk ring kulawarga Rubiciae, bangsa coffeeae,
genusnyane coffea lan spesiesnyane coffea Arabica. Kopi punika wantah
entik-entikan sane kawentenannyane makehan ring sakancan genah ring Indonesia.
Caciren entik-entikan punika sekadi madue don sane menyirip, kulit punyannyane
mawarna coklat selem lan nenten madue punyan sane tegeh. Kopi marupa entikan
soroh dikotil sane kawigunannyane akeh kaanggen inuman. Nanging sane mangkin
kopi punika akeh kaangen dados ajeng-ajengan ring panegaran sane sampun maju.
Kandungan kopi nenten ja madue kafein kemanten nanging kopi taler madue
protein.
Yening kaselehin, wenten kalih soroh kopi, inggih
punika kopi arabika utawi kualitas sane becik lan kopi robusta. Sejarah nilikin
indik panemuan kopi dados inuman sane madue kawigunan lan madue energi,
kapertama katemuang olih bangsa Etiopia ring benua Afrika sawatara ring warsa
3000 utawi 100SM sane dumun. Raris kopi punika nglimak ngantos mangkin, sane
mangkin kopi punika dados inuman sane kasub ring jagat lan akeh kainum ring
sajeroning parajana. Indonesia sampun parsida ngasilang kirang langkung 400
ribu ton kopi ring ajerong atiban. Lianan ring punika, kopi madue rasa tur bo
sane becik, kopi taler prasida nguangin resiko gering kanker, diabetes, batu
empedu, gering jantung utawi kardiovaskuler. Para sujana nyambatang, ipun sane
teratur nginum kopi prasida ngicalang gering stroke. Utaminnyane yening kainum
3 ngantos 4 gelas arahina. Hasil tetilikan puniki sampun katelatarang ring American Journal of Epidemiology sane
nelatarang indik kandungan antioksidam ring kopi prasida ngawantu ngalancarang
aliran rah saking angga ka otak. Rumasuk nguangin pembekuan rah ring otak lan
nguangin paningkatan kadar kolesterol ring sajeroning rah. Panelitian taler
nemuang, ipun sane nginum 2 gelas kopi arahina, madue resiko 14% lebih cenik
keni pembekuan rah ring otak sane ngawinang gering stroke.
Ring kawenten kopi sane sampun kasub, akidik jadma
utawi nenten wenten jadma sane uning yening ampas utawi tandekan kopi punika
kari madue kawigunan. Parajana wantah uning kawigunan ring sajeroning nginum
kopi, nanging ring sajeroning iraga nginum kopi punika, wenten ampas utawi
tandekan kopi sane madue makudang-kudang kawigunan. Makehan jadma nenten seneng
ring ampas kopi. Satmaka pah-pahan saking keutuhan sane kaicalang. Meneng ring
sor gelas sane isinnyane sampun nenten kebus malih. Kakutang dados luhu, pait
lan wantah ngantosang ical ring genah ngumbah piring.
Ampas utawi tandekan kopi dumunnyane wantah dados
luhu, nanging sane mangkin iraga prasida nganggen ampas kopi punika mangda
prasida mawiguna dados makudang-kudang soroh barang utawi produk kecantikan
utawi sane lianan sane madue nilai ekonomis.
1.2
Pikobet
1. Napi
kopi punika lan napi maten soroh-soroh kopi ?
2. Napi
manten dampak positif lan negatif ring sajeroning nginum kopi?
3. Napi
kopi luwak punika ?
4. Napi
mawinan ampas kopi punika prasida ngawantu ngubadin tatu?
1.3.
Tetujon
1. Mangda
uning panelataran indik kopi lan uning soroh-soroh kopi punika.
2. Mangda
uning dampak positif lan negatif ring sajeroning nginum kopi.
3. Mangda
uning panelataran indik kopi luwak.
4. Mangda
uning napi mawinan ampas kopi prasida ngawantu ngubadin tatu.
ADIAYA II
PANELATARAN
2.1
Kopi lan Soroh-soroh Kopi
Kopi punika mawit saking basa Arab inggih punika qahwah sane artosnyane kekuatan,
riantukan sane dumun kopi punika kaanggen ajengan utawi inuman sane akeh madue
energi. Raris kruna qahwah mauwah
malih dados kruna kahveh saking basa
Turki, raris mauwah malih dados koffie saking
basa Belanda. Kruna koffie raris kaserap
ring basa Indonesia dados kruna kopi sane
iraga anggen ngantos mangkin.
Kopi rumasuk ring kulawarga Rubiciae, bangsa coffeeae,
genusnyane coffea lan spesiesnyane coffea Arabica. Kopi punika wantah
entik-entikan sane kawentenannyane makehan ring sakancan genah ring Indonesia.
Caciren entik-entikan punika sekadi madue don sane menyirip, kulit punyannyane
mawarna coklat selem lan nenten madue punyan sane tegeh. Kopi marupa entikan
soroh dikotil sane kawigunannyane akeh kaanggen inuman. Nanging sane mangkin
kopi punika akeh kaangen dados ajeng-ajengan ring panegaran sane sampun maju.
Kandungan kopi nenten ja madue kafein kemanten nanging kopi taler madue
protein.
Sejarah kopi punika sampun kauningin ring abad ke-9.
Sane kapertama, kopi punika wantah katemuan ring Ethiopia, biji kopi punik
kapula olih jadma saking Ethiopia sane meneng ring dataran tinggi utawi ring
pegunungan. Nanging, ritatkala bangsa Arab ngawitin madolannyane, biji kopi
punika raris nglimbak ngantos ring Afrika Utara, irika biji kopi punika akeh
katandur ring makasamian tegal. Ngawit saking Afrika Utara punika raris biji
kopi punika prasida nglimbak ngantos Asia lan pasar Eropa, lan kekasubannyane
dados inuman taler ngancan nglimbak. Ring kopi punika wenten makudang-kudang
zat, inggih punika :
1. Kafein
Kafein inggih punika senyawa sane marupa kristal lan
rasannyane pait. Kafein punika katemuang olih sujana saking Jerman, sane
mawasta Ferdinand Runge ring warsa 1891. Ipun ngawetuang istilah “kafein”
anggen nyihnayang senyawa kimia ring kopi. Kafeina taler kaanggen nyihnayang
guaranina sane katemuang ring guarana, mateina ritatkala katemuang ring mate,
lan teina ritatkala katemuang ring inuman teh. Makasamian istilah punika
nyihnayang senyawa kimia sane pateh. Kafein nenten wenten ring kopi sane sampun
maseduh kemanten, nanging ring ampas kopi taler kantun madue kafein. Kafein
sane wenten ring ampas kopi punika prasida nguangin peradangan ring otrak sane
mapaiketan sareng Alzheimer utawi silih sinunggil gering indik saraf. Lianan ring
punika ampas kopi sane madue kafein taler prasida dados anti bakteri. Kafein
taler prasida ngicalang sel kanker, ngicalang tumor lan ngicalang kausakan DNA.
2. Alkaloid
xantina
Xantina atau xantin, inggih punika senyawa kimia
2.6-dioksipurin utawi 2,6-purinadion. Xanthine sane wenten ring kopi punika
prasida mngalebur kristal-kristal kolesterol. Yening kristal-kristal kolesterol
punika meneng ring lender-lendir empedu, sinah pacang dados batu empedu.
Dadosnyane sesai mginum kopi prasida ngicalang pawentukan batu empedu punika.
3. Asam
Klorogenik
Asam
klorogenat atau klorogenik inggih punika senyawa soroh
fenilpropanoid sane nglimbak ring makehan entik-entikan lan
kawentenannyane prasida kaselehin. Ring
sajeroning biji kopi, konsentrasi asam klorogenat ring kopi sane tuh prasida ngantos 12%. Asam
klorogenat nenten ja ngawentenang baya majeng ring manusa. Asam klorogenat
prasida ngawantu nguangin resistensi insulin sane satmaka bibit saking gering
diabetes militus. Yening nginum kopi sane kadar kafeinnyane endep, sinah
prasida nguangin gering diabetes ngantos 30%.
Ring jagate iraga uning kalih soroh kopi, inggih
punika :
1. Kopi
Arabika
Kopi arabika inggih
punika soroh kopi sane kapertama katemuang lan kalimbakang olih manusa ngantos
mangkin. Produksi kopi puniki ring makasamian jagat kirang langkung ngantos 70%
saking makasamian soroh kopi. Ring wewidangan produksi Indonesia kirang langkung
1,3 juta hektar, nglimbak saking Sumatera Utara, Jawa lan Sulawesi. Kopi soroh
arabika punika katandur oleh petani kopi ring Aceh, Sumatera Utara, Sulawesi
Selatan, Bali lan Flores. Sane mangkin kopi arabika asli saking Indonesia madue
prospek sane becik mangda prasida ngranjing wewidangan Eropa, utaminnyane
Italia. Ring sajeroning transaksi April 2011 harga kopi robusta katilikin US$
259 per tonnyane, puniki banget malianan sareng harga rata-rata ring warsa 2009
inggih punika US$165 per tonnyane. Asapunika taler sareng harga kopi arabika
sane sampun nglintangin US$660 per tonnyane. Makudang-kudang soroh kopi arabika
sampun kalimbakang ring Indonesia sekadi kopi arabika soroh Abesinia, lan arabika
soroh Pasumah, Marago, Typica
lan kopi arabika Congensis. Ring soang-soang soroh kopi arabika punika
madue fisik ln sifat sane malianan. Provinsi Aceh lan Sumatera Utara dados
sentr kopi arabika, yadiastun produksinyane kantun 35 ribu ton awarsa. Jawa
Timur dados silih sinunggil sentra kopi arabika, lan sane mangkin sampun
ngancan kalimbakang kopi arabika riantukan dorongan pasar dunia sane ageng.
Kopi arabika (Coffea arabica) prasida
tumbuh subur ring wewidangan sane tegehnyane 700-1.700m ring duur permukaan
laut, suhunyane 16-20°C,
madue iklim kering laminnyane 3 sasih sane awarsa punika. Kopi arabika gelis
keni gering Hv, utaminnyane yening kapula ring wewidangan sane tegehnyae kirang
saking 500m ring duur permukaan laut.
2. Kopi
Robusta
Kopi Robusta utawi ketah kasengguh Coffea Canephora sane dumun wantah dados
entik-entikan sane prasida madue punyan sane tegehnyane ngantos makudang-kudang
meter. Pamuputnyane, kopi robusta sane kapertama katemuang ring Kongo sawatara
ring warsa 1895 olih Emil Laurent. Nanging lempas saking punika,
wenten data sane nelatarang soroh kopi robusta puniki sampun katemuang dumunan
olih kalih pangembara saking Inggris sane mawasta Richard Burton lan John
Speake ring warsa 1862. Kopi Robusta (Coffea robusta Lindl, ex De
Willd) rumasuk saking soroh Dicotyledonae lan genusnyane Coffea saking famili Rubiaceae. Soroh kopi punika madue akah
tunggang sane tumbuhnyane tegak lurus dalemnyane kirang langkung ngantos 45cm
lan mawarna kuning nguda. Punyan lan cabang kopi robusta puniki prasida tumbuh
ngantos 2-5m saking permukaan tanah utawi prasida nglintangin punika, punika
mapaiketan sareng wewidangan kopi punika katandur. Benih kopi robusta punika
mawentuk bunder lan gilik, biasannyane lebih cenik saking kopi arabika. Kopi
Robusta (Coffea robusta Lindl, ex De Willd) tumbuh becik ring zona 20°
LU – 20° Ls ring Elevasi 400 – 800m DPL lan temperature warsannyane 24 – 30° c.
elevasi genah kopi punika tumbuh banget mapaiketan sareng gede utawi cenik biji
kopi punika, yening ring genah sane tegeh utawi lebih tinggi sinah biji kopi
punika pacang dados. Makudang-kudang soroh kopi sane rumasuk kopi robusta
inggih punika Quillou, Uganda, lan Chanephora, makasamian soroh punika
madue karakter fisik lan sifat sane malianan.
2.2
Dampak Positif lan Negatif Nginum Kopi
Yadiatun nginum kopi sae ngilntangin wates prasida
ningkatang kadar hormone stres kortisol lan prasida norong ketergantungan
sareng kafein, nanging kopi madue makudang-kudang dampak, inggih punika :
Dampak positif :
1.
Kopi prasida nguredin pawentukan batu empedu
Peneliti Harvard saking warsa 2002 ngamolihang
indik anak istri sane nginum kopi kirang langkung 4 gelas sarahina madue resiko
25% lebih kidik keni gering batu empedu.
2. Kopi prasida nguredin tingkat depresi
Manut
saking hasil penelitian, nginum kopi prasida nguredin resiko depresi. Para
peneliti ring Harvard School of Public Health nelatarang, jadma sane nginum
kopi 4 gelas utawi lebih sane sarahina punika, madue resiko 20% lebih rendah
keni depresi. Nanging yening jadma sane nginum 2-3 gelas kopi sane sarahina
punika madue resiko keni depresi ngantos 15%.
3.
Kopi prasida ningkatang memori
Kopi prasida ngawantu ningkatang
memori jangka panjang lan jangka pendek. Studi ring warsa 2005 sane
katelatarang olih Masyarakat Radiologi Amerika Utara, para sujana ngawedarang
indik sane nginum kopi 2 gelas sane madue kafein tinggi, punika prasida
ningkatang memori jangka pendek.
4. Kopi nguredin risiko kanker payudara
Nginum kopi sampun mapaiketan
sareng penuruna resiko kanker payudara, prostat endometrium, lan kanker hati, lan
sane mapaiketan sareng estrogen, lan insulin. Studi ring warsa 2008 ring Swedia
ngawedarang yening nginum kopi 2-3 gelas sarahina peasida nguangin resiko utawi
menunda metunyane kanker payudara. Kopi prasida ngalepasang phytoestrogen lan flavonoid sane prasida ngawetuang kanker.
5. Kopi prasida ningkatang metabolisme ring
sajeroning angga
Studi ring warsa 2006 negesang
indik kopi madue kawigunan anggen ningkatang metabolisme. Sane mangkin, para
sujana nemuang indik kopi hijau sane kaambil dados suplemen sane prasida
ningkatang baat ring sajeroning angga. Para peneliti nenten nyihnayang punika
nenten ja kafein, nanging asam chlorogenic, ysane prasida nguangin
panyerapan glukosa.
6. Antioksidan ring kopi nglintangin jangan
lan woh-wohan
Peneliti Edward Giovannucci saking
Harvard, ring risetnyane sane sampun kawedarang ring Epidemiologi Cancer,
Biomarkers & Prevention ngawedarang yening kopi madue antioksidan sane
nglintanging jangan lan woh-wohan. Taler sampun kawedarang kandungan
antioksidan ring kopi wantah sumber antioksidan sane pinih utama.
7. Kopi prasida ningkatang stamina
Penelitian ring warsa 2008 nyimpulang
indik kawigunan kafein sane prasida ngawantu atlet sumangdane prasida seger
ritatkala nyalanang latian beban, taler ritatkala kirangan sirep.
8. Nguredin
risiko demensia
Para
ilmuwan durung uning indik napi sane ngawinang pauwahan otak sane mapaiketan
sareng gering Alzheimer. Nanging ilmuan punika malajahin indik faktor resiko
demensia lan kebiasaan nginum sedang kopi sane prasida nguangin resiko gering
punika. Jadma sane nginum 3-5 gelas sane sarahina, madue resiko tan keni
demensia ngantos 65%.
9. Ngalindungin saking gering Parkinson
Kopi
prasida ngawantu resiko gering Parkinson majeng ring anak lanang. Anak lanang
sane nginum 2-3 gelas kopi sane madue kafein tinggi madue resiko 25% tan keni
gering Parkinson, yening kacingakin sareng jadma sane nenten nginum kopi.
Dumun, peneliti nenten cumpu yening kafein punika prasida mawiguna anggen
ngalindungin anak laning saking gering Parkinson. Nanging, penelitian nemuang
gen sane kabaos GRIN2A, sane prasida ngalindungin sang sane nginum kopi saking
gering Parkinson.
10. Ngalindungin
carma
Nginum
2-5 gelas kopi sarahina prasida nguangin resiko kanker kulit non-melanoma
ngantos 17%. Kafein prasida ngawantu carma ngamademang sel-sel pra-kanker lan
ngicalang pertumbuhan tumor.
Yadiastun asapunika, kopi taler madue dampak sane negatif.
Kafein sane dados kandungan utami ring kopi punika madue sifat stimulant sane
ngawenang sang sane nginum kecanduan. Kafein punika prasida mapaiketan sareng
sistem kardiovaskuler sekadi paningkatan detak jantung lan tekanan rah. Puniki
makudang-kudang dampak negatif yening nginum kopi :
1.
Jantung berdebar-debar
Jantung
pacang berdebar-debar yening iraga akeh nginum kopi, riantukan kadar kafein
sane akeh prasida mempengaruhi susumam saraf pusat ring otak. Kafein taler
prasida ningkatang tekanan rah, dadosnyane sang sane madue gering hipertensi
nenten dados akeh nginum kopi.
2.
Warih mawarna kuning gelap
Warna kuning gelap ring urine satmaka
caciren anggan sang sane nginum kopi punika sampun dehidrasi. Kopi punika madue
sifat diuretic sane prasida ngawinang dehidrasi riantukan prasida ngawinang
angga ngamedalang akeh warih, sane prasida ngawinang angga kicalan akeh cairan.
3.
Satata gelisah utawi inguh
Tangan peluhan, jantung ngetug lan
perasaan punika runtag, satmaka ceciren angga sang sane nginum kopi punika
sampun over dosis olih kafein. Kafein punika prasida ngawetuang stress lan
depresi riantukan kafein punika ngicalang zat penenang kimia ring otak sane
kasengguh adenosine. Taler kafein punika prasida dados stimulant sane ngawinang
kelenjar adrenalin mangda ngamedalang hormon stres sekadi adrenalin. Hormon
puniki prasida ningkatang denyut jantung lan ngawinang manah runtag.
4.
Gangguan pencernaan
Weteng karasayang sungkan, seneb
yening akeh nginum kopi. Riantukan kafein sane akeh prasida ningkatang produksi
asam ring lambung.
5.
Sungkan ring sirah
Makudang-kudang soroh ubad sungkan
ring sirah punika nganggen campuhan kafein, riantukan kandungan kafein sane
akidik punika prasida nguangin rasa nyeri. Nanging, malianan yening akeh nginum
kopi utawi kafein, riantukan yening kafein sane akehm sinah pacang ngawetuang
sungkan ring sirah.
6.
Insomnia
Efek samping sane pinih utama yeing
akeh nginum kopi inggih punika, nenten nyidang sireo utawi insomnia.
2.3 Kopi Luwak
Kopi luwak inggih punika kopi sane nasak ring
punyannyane lan kaajeng olih luwak utawi lubak, raris kamedalang dados kotoran
luwang. Nanging biji-biji kopi punika nenten kacerna dadosnyane wentuknyane
kari utuh mawentuk biji kope. Dadosnyane ring weteng lubak punika biji kopi
nglintangin proses fermentasi lan kamedalang malih dados wentuk biji sareng
kotorannyane. Salanturnyane biji kopi luwak punika kabersihin lan kaproses
sekadi kopi sane lianan.
Kopi luwak sekadi silih sinunggil utsaha ningkatang
nilai tambah komoditas kopi, lianan ring komoditas sane sampun akeh sakadi kopi
arabika (Java coffee) lan kopi reguler robusta. Sane
minayang kopi luwaksareg kopi sane lianan inggih punika yening kopi luwak
punika kaajeng olib luwak lan kamedalang malih mawentuk biji kopi. Dadosnyane
aroma utawi bo nyane miiklan wenten rasa pait asem sane khas lan spesial.
Kopi luwak dados soroh
kopi sane ajinnyane pinih maal, ngantos rumasuk ring Guiness Book of Records. 4
warsa sane dumun ajin kopi luwak puniki ring pasar internasional ngancan
negehang, ngantos US$500/kg sane mawentuk kering utawi kadar airnyane 11,5%.
Kabandingan saking ajin kopi biasa sane kualitas nomor 1 sane ajinnyane wantah
US$4,5/kg.
Kekasuban kopi luwak
puniki sampun kauningin ngantos ring dura negara, ring dura negara wenten
warung sane ngadep kopi luwak (Civet Coffee) sabe ajinnyane maal pesan. Saking
dumun, ritatkala penjajahan Belanda kopi luwak sampun mudue genah pinih duur,
kacingak saking sisi rasa utawi ajinnyane. Nanging, riantukan dumun kualitas
produk durung berkesinambungan. Sane ngawinang kopi luwak puniki madue aji sane
tegeh utawi maal nenten ja lian riantukan prosesnyane kari bergantung ring
alam.
Kawigunan kopi luwak
lan kopi biasa wantah ja pateh kemanten, sane minayang wantah aromanyane
kemanten.
2.4
Ampas Kopi Prasida Ngubadin Tatu
Nenten
ja akeh parajana sane uning indik ampas kopi prasida anggen ubad tatu. Ring aab
globalisasi sekadi mangkin, parajana sumangdane prasida kreatif malih
nglimbakang sakancan sane wenten ring lingkungan parajanane. Silih
sinunggilnyane nadosang ampas kopi anggen ubad tatu. Nganggen ampas kopi dados
ubad tatu pinih becik lan ekonomis, riantukan beyanyane mudah.
Tatu
inggih punika kausakan ring sajeroning struktur utawi fungsi angge, riantukan
wenten paksaan utawi tekanan fisik utawi kimiawi. Nanging tatu punika prasida
negesang indik tatu batin utawi perasaan. Nanging ring makalah puniki, tatu
sane pacang katelatarang inggih punika tatu sane ngusakang struktur fisik.
Ritatkala
ngubadin tatu wenten proses penggantian lan perbaikan fungsi jaringan sane
sampun usak. Proses panyembuhan tatu puniki kasengguh proses panyembuhan
primer. Ring panyembuhan primer wenten makudang-kudang tahapannyane, inggih
punika :
1. Fase
Inflamasi (Reaksi).
Fase inflamasi inggih
punika reaksi angga majeng ring tatu punika sane kekawitin beberapa menit lan
berangsung ngantos 3 rahina usan ipun matatu. Proses perbaikan punika madue
pah-pahan saking ngontol pendarahan (hemostatis), ngirim rah lan sel ka
wewidangan sane matatu (inflamasi). Ring proses hemostatis, pembuluh rah sane
matatu ngalamin konstriksi lan trombosit mapupul mangda prasida ngicalang
pendarahan. Bekuan-bekuan rah punika ngawentuk matriks fibrin sane pacang dados
kerangka anggen perbaikan sel.
2. Fase
Proliferasi (Regenerasi).
Fase
proliferasi puniki kalaksanayang ring galah 3-24 rahina. Geginan utama
ritatkala fase regenerasi puniki wantah ngisinin tatu antuk jaringan penyambung
utawi jaringan granulasi sane wau lan nutup pah-pahan tatu punika sareng proses
epitelisasi.
3. Maturasi
(Remodeling)
Maturasi
inggih punika tahapan sane pihi untat ring sajeroning pangubadan tatu,
pangubadan tatu puniki ngamerluang galah kirang langkung awarsa, manut saking
dalem lan luas tatu punika. Serat kolagen ngalamin remodeling utawi reorganisasi
sadurung ngamolihang wentuk normal.
Ampas
kopi prasida ngubadin tatu riantukan ring ampas kopi punika kari wenten
kandungan kafein. Kafein sane wenten ring ampas kopi puniki madue kandungan
antioksidan, makehan parajana wantah nguningin indik woh-wohan lan jangan sane
madue kandungan antioksidan.
Lianan
ring punika, parajana wantah uning indik kafein wantah prasida ngicenin dampak
negatif kemanten majeng ring angga, nanging sujatinnyane kafein ring kopi lan
ampas kopi prasida kaanggen sakancan sane mawiguna.
Antioksidan
inggih punika zat sane prasida ngelambatang utawi ngirangin proses oksidasi.
Zat puniki prasida ngelambatang oksidasi zat sane gelis teroksidasi yadiastun
konsentrasinyane akidik. Antioksidan manut saking artosnyane dados senyawa-senyawa
sane ngalindungin sel saking baya radikal bebas, oksigen reaktif yening
mapaiketan sareng gering, radikal bebas punika mawit saking metabolism angga
utawi faktor sane lianan. Radikal bebas inggih punika spesies sane nenten
stabil riantukan madue electron sane nenten madue pasangan lan ngarereh
pasangan electron ring makromolekul biologi.
Protein lipidan lan DNA saking sel
manusa sane nenten sungkan dados sumber electron sane becik. Kondisi oksidasi
prasida ngawinang kausakan protein lan DNA, kanker, penuaan lmiwah gering sane
lianan. Komponen kimia sane madue peran dados antioksidan inggih punika senyawa
soroh fenolik lan polifenolik. Senyawa-senyawa soroh punika akeh katemuang ring
jagat, utaminnyane ring entik-entikan, lan madue kawigunan anggen nguredang
sakancan radikal bebas.
Kafein sane madue antioksidan puniki prasida
ngasilang kolagen. Kolagen inggih punika silih sinunggil protein sane nyusun
angga manusa. Kawentenan kolagen ring angga manusa punika kirang langkung
ngantos 30% saking makasamian protein sane wenten ring angga. Kolagen punika
wantah struktur organik ngawangun asta, sendi, otot lan carma. Serat kolagen
madue data tahan sane kuat majeng ring tekanan. Kruna kolagen punika mawit
saking basa Yunani sane artosnyane madue sifat lekat utawi ngasilang pelekat.
Kolagen marupa protein sane
kawangun antuk amino-asam, sane kawangun saking karbon, oksigen lan hydrogen.
Kolagen madaging asam-amino spesifik-Glycine, prolina, hidroksiprolina lan
arginin.
Kolagen punika mawiguna anggen cikal
bakal jaringan sane wau ngantos kawentuknyane jaringan granulasi. Ring fase
pawentukan jaringan sane wau puniki wenten proses angiogenesis, inggih punika
proses pawentukan pembuluk kapiler sane wau, kaiwangan ritatkala ngawentuk
angiogenesis punika pacang ngawinang proses ngubadin tatu punika sayan lami.
Sekadi sane sampun katelatarang
iwau, ngenenin indik panyembuhan tatu punika nglintangin makudang-kudang
proses. Kolagen puniki pacang ngawantu ring proses epitalisasi. Ring proses
epitalisasi puniki kolagen pacang ngawantu proses angiogenesis.
Ring proses epitaisasi, fibroblast
ngamedalang Keratinocyt Growth Factor (KGF) sane mawiguna ring stimulasi
mitosis sel epidermal. Keratinisasi pacang kekawitin saking sisin tatu ngantos
puput nutupin makasamian tatu punika. Fase proliferasi normal kalaksayang
ngantos rahina ka 21.
Lianan ring punika kolagen taler
ngawantu ring proses maturasi. Ring proses puniki kolagen mawiguna anggen
ngaparipurnayang wentuk jaringan sane wau mangda prasida dados jaringan
panyembuhan tatu sane kuat. Fibroblast punika ngawit ngalahin jaringan granulasi,
taler warna bang saking jaringan punika sampun nguredang riantukan pembuluh
sampun nguredang lan serat fibrin taler sekadi asapunika. Ring proses puniki
kolagen sampun sayan ngilmbak anggen ngaryanin jaringan parut.
Sintesa kolagen pacang satata nglimbak
ring fase puniki, lianan ring punika taler wenten proses pemecahan kolagen,
kolagen sane nguda sane kawentuk ring fase proliferasi pacang mauwah dados
kolagen tua ring fase maturasi. Lan mangda prasida ngamolihang hasil sane
paripurna, sapatutnyane wenten kaseimbangan pantaraning kolagen sane
kakaryanang sareng kolagen sane kamusnayang. Kawentenan kolagen sane akeh
pacang dados jaringan parut. Tatu punika
kawastanin sampun seger ritatkala sampun wenten lapisan carma sane wu lan
kekuatan jaringan parut, dadosnyane sang sane matatu punika sampun prasida
ngaryanin geginannyane.
Nganggen ampas kopi dados ubad tatu
pinih dangan, efektif lan ekonomis. Tata caranyane taler pinih dangan, mawinan
ampas kopi punika wantah kausapang ring tatu punika. Ritatkala nguapang ampas
kopi punika sampunang tebel pisan nanging tipis kemanten. Galah nganggen ampas
kopi dados ubad puniki minabang 3 kali sarahina, inggih punika ritatkala
semeng, tengai lan wengi.
Sesampune tatu punika kaubadin
antuk ampas kopi, tatu punika sapatutnyane satata tuh, nenten dados keni yeh.
Riantukan yening tatu punika keni yeh sinah tatu punika pacang belus lan proses
pangubadan punika nenten efektif. Yening meled makarya sane –acang keni yeh,
sinah tatu punika patut katutupin.
Nenten ja nika manten, nganggen
ampas kopi dados ubad tatu mabinayan pisan sareng nganggen ubad merah. Yening
nganggen udab merah sinah pacang ngaap, nanging yening nganggen amaps kopi
nenten ja marasa ngaap, nanging marasa anget. Ampas kopi punika prasida
ngawinang rasa anget riantukan ampas kopi sane becik kaanggen udab tatu inggih
punika ampas kopi sane kantun anget. Nganggen ampas kopi dados ubad tatu sane
nenten ngawinang ngaap punika pacang ngawinang dangan ritatkala kaanggen
ngubadin tatu ring anak alit.
Nganggen ampas kopi dados ubat tatu
nenten ja ngamerluang resep saking dokter. Ampas kopi punika prasida kauapin
ring tatu. Yening tatunyane alit sinah pangubadannyane gelis. Usan kaubadin
tatu punika prasida tuh lan seger. Nanging yening sering keni yeh sinah
tatunyane pacang lami ngantosang segernyane.
Galah
anggen nyegerang tatu punika manut saking kondisi tatu punika. Yening tatunyane
ageng sinah ngamerluang galah sane lami. Yening tatu punika sampun keni
infeksi, sinah pangubadannyane taler ngamerluang galah sane sayan lami, ngantos
aminggu utawi asasih.
Ampas
kopi pinih mawiguna lan aman ritatkala kaanggen ubad ring makudang-kudang soroh
tatu. Sekadi tatu bered mawinan jatuh, tatu mawinan keni benda tajam, tatu keni
api ngantos tatu “koreng” sane sampun keni infeksi. Sira manten prasida
nganggen ampas kopi puniki anggen ubad tatu, riantukan nenten ngawinang akeh
karejeng buyung lan keni infeksi.
Yening meled nganggen ampas kopi
dados ubad tatu, sapatutnyane iraga nganggen ampas kopi sane murni utawi nenten
madaging gula. Nanging yening madaging gula, punika nenten ja dados pikobet.
Nanging nenten dados nganggen kopi sane kaadol ring warung-warung.
Yening
ngubadin tatu nganggen ampas kopi saking kopi instan punika, sinah ampas kopi
punika akeh madaging bahan kimia lan pengawet, dadosnyane, pacang mengganggu
proses panyembuhan tatu punika. Yening nganggen ampas kopi saking ampas kopi
instan minabang prasida tatu punika sayan parah lan gelis keni infeksi.
Panyembuhan
tatu nganggen kopi pinih mawiguna riantukan nenten wenten bayanyane, ajinnyane
mudah.
ADIAYA
II
PAMUPUT
3.1
Unteng
Kopi
sampun kasub ring jagate. Kopi madue kalih soroh inggih punika kopi arabika lan
kopi robusta. Yening iraga nginum kopi sinah wenten makudang-kudang dampak
negatif lan positifnyane, sekadi nguredang gering kanker, lan dampak
negatifnyane gelis keni insomnia.
Lianan
ring punika, wenten sane kabaos kopi luwak. Kopi luwak inggih punika kopi sane
nasak ring punyannyane lan kaajeng olih luwak utawi lubak. Kopi luwak puniki
madue kawigunan positif sane dahat mawiguna majeng ring manusa. Nanging
kawentenan kopi luwak puniki targantung saking alan lan luwak utawi lubak
punika.
Pangubadan
tatu prasida nganggen ampas kopi, riantukan ampas kopi punika madue kafein,
kafein punika madaging antioksidan sane pacang ngawentenang kolagen. Pangubadan
tatu nganggen ampas kopi punika pinih efektif, mudah lan dangan tur nenten
madue efek samping.
Yening
iraga pacang nganggen ampas kopi dados udab tatu, sumangdena iraga nganggen
ampas kopi murni, taler dados nganggen amaps kopi sane madaging gula. Nanging
nenten dados nagnggen ampas kopi saking kopi instan.
3.2
Piteket
Sumangdane
kriya patra punika prasida ngicenin piteket akidik lan prasida nglimbakang
sakancan widya majeng ring sang sane ngawacen, parajana. Puniki wenten
makudang-kudang pitiket saking sang sane makarya kriya patra punki :
1. Sang
sane ngaryanin kriya patra puniki ngarepang sumangdena kriya patra indik kopi
puniki prasida ngicenin kawigunan sane positif majeng ring sang sane ngawacen
lan majeng ring parajana sami taler sumangdena prasida nglimbakang kawidyan
sang sane ngawacen.
2. Ritatkala
sang sane ngawacen kriya patra punika sumangdane sang sane ngawacen prasida
uning napi nika kopi, prasida uning napi manten dampak yening nginum kopi
punika. Taler sumangdena ritatkala ngawacen kriya patra puniki sang sane
ngawacen prasida nincapang malih yening ngolah bsakancan sane wenten ring
lingkungan sumangdena prasida dados barang sane mawiguna ring sajeroning
kauripan sarahina.
DAFTAR
PUSTAKA
Anonim. 2012. Pengertian Kopi.
http://id.wikipedia.org/wiki/Kopi. Tanggal akses 20 November 2012
Aninom. 2012. Kopi Untuk Obat Luka. http://www.vitocafe.com/artikel-86/kopi-untuk-obat-luka.html.
Tanggal akses 20 November 2012
Nugroho, Endi. 2011. Kopi. http://kopi.web.id/category/artikel-kopi/
(Tanggal akses 20 November 2012)
Anonim.
2010. Jenis-jenis Kopi. http://kedaikopiluwakindonesia.com/artikel-kopi/jenis-kopi-macam-macam-kopi/
(Tanggal akses 11 Desember 2012)
Anonim. 2012. Dampak Mengkonsumsi Kopi. http://www.anak-spg.com/2012/07/
dampak-positif-dan-negatif-mengkomsumsi.html (Tanggal akses 11 Desember
2012)